Marktwerking - Wouter Bos
Corporate Governance - 27-01-2010 15:31:47
Wouter Bos stelt 'het marktdenken' van Ronald Reagan, Margaret Thatcher en Milton Friedman die de overheid niet als oplossing van maatschappelijke vraagstukken zagen, maar juist als grootste probleem en obstakel, tegenover 'de naoorlogse verzorgingsstaatconsensus in het westen' (Wouter Bos, De Derde Weg Voorbij, 21e Den Uyl Lezing, 25 januari 2010, p. 2)."
De Derde Weg, The Radical Centre of Das Neue Mitte staat tussen 'the Government is the enemy' enerzijds en anderzijds 'the Government is the answer' in. Iets nieuws, die uitweg in het midden?
Er zou geen midden zijn als niet eerst naar beide zijden wordt gechargeerd.
Er is de de facto werkelijkheid, er is een overheid, er zijn wetten en in elke tijd is er een verschuivend punt op de schaal tussen links en rechts, tussen progressief en conservatief, tussen sociaal en asociaal. Het vervelende is alleen dat wat de een asociaal noemt heel sociaal kan zijn en omgekeerd; zoals iedereen weet maken zachte heelmeesters met de beste bedoelingen stinkende wonden.
Marktwerking en geld verdienen, 'bread and butter issues', werk, enzovoorts zijn linkse noch rechtse begrippen, het raakt iedereen. Bos noemt in één adem "de markt en het grote geld (Wouter Bos, De Derde Weg Voorbij, 21e Den Uyl Lezing, 25 januari 2010, p. 3)." Daar zit nou net de crux. Het gaat om regulering van markten en de mate van marktwerking in de publieke sector. Er is pas een markt als er regulering is, een gelijk speelveld. De overheid kan gelijke speelvelden creëren en bewaken, als marktmeester een markt maken. Waar dat maar kan. Het zotte is dat de overheid markten probeert te maken waar dat niet kan, in de zorg en het onderwijs, bij godbetert zelfs de politie. En de boel de boel liet bij de banken waarmee het grote geld zijn gang kon gaan. Op veel plekken is geen marktwerking meer; er zijn monopolies die de economie verstikken.
Waar eertijds professionals werkten in de zorg, in het onderwijs en bij de politie, met weinig indirecte kosten, daar heerst nu een enorme bureaucratie, zijn er megalomane instellingen, met een monopolie in eigen regio. Marktwerking?
Het Financieel Systeem kraakt in zijn voegen. De banken doen van alles maar nou juist niet wat ze moeten doen, het financieren van de reële economie, vooral het klein- en middenbedrijf. Het gaat niet om het managen van steeds grotere fusies en overnames, het gaat in hoofdzaak om lokaal ondernemerschap. Adam Smith had het over de onzichtbare hand in de economie en een markt die alleen werkt bij veel aanbieders die veel vragers bedienen. Ruim baan voor het klein- en middenbedrijf dus. Kolossen, too big to fail, opsplitsen. Een politieke keuze, het kan, de overheid kan het doen.
Niet deze overheid, met boter op het hoofd, die de gasprijs koppelt aan de olieprijs en daarmee zelf een nodeloos groot energiemonopolie heeft gecreëerd. Er is een gasmarkt, een oliemarkt, een elektriciteitsmarkt, een dieselmarkt, een benzinemarkt, splitsen, splitsen en verder splitsen, tot een speelveld met veel aanbieders. Pas dan zijn er markten met heilzame marktwerking. Ik kijk met zorg naar de nog maar 4 grote banken in Amerika: Bank of America, JPMorgan Chase, Wells Fargo en Citigroup. Die zijn inmiddels nog groter geworden.